Μέχρι πριν από λίγα χρόνια, η συμβουλή προς έναν νέο άνθρωπο έμοιαζε σχετικά απλή: «Διάλεξε ένα επάγγελμα με ζήτηση και ασφάλεια». Σήμερα, όμως, η τεχνητή νοημοσύνη αλλάζει τα δεδομένα με τέτοια ταχύτητα, ώστε ακόμη και επαγγέλματα που θεωρούνταν ασφαλή αρχίζουν να μετασχηματίζονται.

Τι μπορεί, λοιπόν, να συμβουλεύσει ένας γονιός το παιδί του;

Το ερώτημα δεν είναι μόνο «ποιο επάγγελμα;»

Η συζήτηση γύρω από την επαγγελματική επιλογή συχνά ξεκινά από έναν τίτλο: γιατρός, μηχανικός, προγραμματιστής, οικονομολόγος, ψυχολόγος. Το πρόβλημα είναι ότι κανένας επαγγελματικός τίτλος δεν περιγράφει με ακρίβεια τι θα κάνει ένας εργαζόμενος σε δέκα ή δεκαπέντε χρόνια.

Η τεχνητή νοημοσύνη πιθανότατα δεν θα εξαφανίσει από τη μια μέρα στην άλλη όλα αυτά τα επαγγέλματα. Θα αλλάξει, όμως, πολλές από τις καθημερινές εργασίες που περιλαμβάνουν. Κάποιες θα αυτοματοποιηθούν, άλλες θα γίνουν γρηγορότερες και νέες θα εμφανιστούν.

Επομένως, ίσως χρειάζεται να αλλάξουμε την ερώτηση. Αντί για «ποιο επάγγελμα έχει μέλλον;», μπορούμε να αναρωτηθούμε:

• Σε τι είδους προβλήματα είναι καλό το παιδί μου;

• Τι του κινεί πραγματικά το ενδιαφέρον;

• Ποιες δεξιότητες έχει διάθεση να καλλιεργεί συνεχώς;

• Σε ποιο περιβάλλον μπορεί να εξελιχθεί;

• Πώς μπορεί να μάθει να συνεργάζεται με την τεχνολογία;

Δεν υπάρχει απολύτως ασφαλές επάγγελμα

Η αναζήτηση ενός επαγγέλματος που δεν θα επηρεαστεί ποτέ από την τεχνητή νοημοσύνη μάλλον οδηγεί σε αδιέξοδο. Σχεδόν κάθε κλάδος θα επηρεαστεί — από την εκπαίδευση και την υγεία μέχρι τη νομική, τη μηχανική, το μάρκετινγκ και την πληροφορική.

Αυτό, όμως, δεν σημαίνει ότι ο άνθρωπος γίνεται περιττός. Περισσότερο εκτεθειμένες είναι συνήθως οι επαναλαμβανόμενες και προβλέψιμες εργασίες. Αντίθετα, μεγαλύτερη αντοχή παρουσιάζουν οι ρόλοι που συνδυάζουν κρίση, δημιουργικότητα, επικοινωνία, υπευθυνότητα, κατανόηση ανθρώπινων αναγκών και διαχείριση σύνθετων καταστάσεων.

Το σημαντικό δεν είναι μόνο τι σπούδασε κάποιος, αλλά πόσο καλά μπορεί να προσαρμόζεται καθώς ο κλάδος του αλλάζει.

Τι μπορούμε να πούμε στο παιδί μας;

Όχι «διάλεξε αυτό, γιατί έχει σίγουρη αποκατάσταση». Κανείς δεν μπορεί πλέον να υποσχεθεί κάτι τέτοιο.

Μπορούμε, όμως, να του πούμε:

«Διάλεξε έναν χώρο που σε ενδιαφέρει αρκετά ώστε να θέλεις να εξελίσσεσαι μέσα σε αυτόν. Απόκτησε ουσιαστικές γνώσεις, μάθε να χρησιμοποιείς την τεχνολογία και καλλιέργησε δεξιότητες που μεταφέρονται από έναν ρόλο σε άλλον».

Η κριτική σκέψη, η επικοινωνία, η συνεργασία, η δημιουργική επίλυση προβλημάτων και η ικανότητα μάθησης δεν ανήκουν σε ένα μόνο επάγγελμα. Αποτελούν εφόδια για πολλές διαφορετικές διαδρομές.

Ο ρόλος του γονιού δεν είναι να προβλέψει το μέλλον

Κανένας γονιός δεν χρειάζεται να γίνει μελλοντολόγος. Ούτε να επιλέξει αντί για το παιδί του. Ο πιο χρήσιμος ρόλος του είναι να το βοηθήσει να γνωρίσει καλύτερα τον εαυτό του, να εξερευνήσει πραγματικές επιλογές και να πάρει μια συνειδητή πρώτη απόφαση.

Γιατί η πρώτη επαγγελματική επιλογή δεν είναι απαραίτητα και η τελευταία. Σε έναν κόσμο που μεταβάλλεται, η καλύτερη προετοιμασία δεν είναι ένα «σίγουρο» επάγγελμα. Είναι η ικανότητα να χτίζεις ξανά την πορεία σου όταν οι συνθήκες αλλάζουν.